کرکره برقی هنگام بالا و پایین رفتن، به دلیل درگیر بودن همزمان تیغه ها، ریل، شفت و موتور، به صورت طبیعی مقدار کمی صدا تولید می کند. با این حال، شنیدن صدای بلند و گوش خراش در هر ساعت از شبانه روز آزار دهنده است و آرامش ساکنین ساختمان های مسکونی یا تجاری را سلب می کند. وقتی صدای کرکره بیش از حد نرمال، فلزی، تق تق دار، جیر جیر کننده، لرزشی یا همراه با گیرکردن باشد، دیگر طبیعی نیست و نشان دهنده یک اختلال فنی است که در صورت بی توجهی می تواند به سوختن موتور یا بیرون زدن تیغه ها از ریل منجر شود.
در این راهنمای تخصصی از مکث دُر، ابتدا تمامی دلایل به صدا افتادن کرکره برقی را بررسی می کنیم و سپس روش های اصولی صداگیری کرکره برقی، انتخاب روغن مخصوص کرکره برقی، معرفی موتور کرکره برقی بی صدا و آموزش سرویس کرکره برقی را گام به گام شرح می دهیم.
پاسخ سریع
علت اصلی صدای زیاد کرکره برقی چیست؟
اصلی ترین علت صدای ناهنجار کرکره برقی، خشک شدن ریل ها، شکستن کپس های پلاستیکی انتهای تیغه ها، تراز نبودن شفت و استفاده از تیغه های ضایعاتی بی کیفیت است. همچنین ریختن گریس یا روغن سوخته داخل ریل با جذب گردوغبار، صدا را دوچندان می کند. برای صداگیری فوری، باید ریل ها را با دستمال خشک تمیز کرده و تنها از اسپری سیلیکون خشک استفاده نمایید.
علت صدای زیاد کرکره برقی و روش های صداگیری آن
پادکست مکث در
پادکست علت صدای زیاد کرکره برقی
اگر ترجیح می دهید به جای مطالعه مقاله، نکات مهم درباره علت های ایجاد صدای غیرعادی کرکره برقی، روش تشخیص نوع صدا و زمان نیاز به بررسی تخصصی را بشنوید، این نسخه صوتی را پخش کنید.
علت صدای زیاد کرکره برقی چیست؟ (بررسی ۱۰ عامل اصلی)
صدای ناهنجار کرکره برقی معمولا از یک عامل ساده ایجاد نمی شود و در بسیاری از موارد، چند مشکل مکانیکی و الکتریکی همزمان باعث افزایش صدا می شوند. مهم ترین دلایل عبارتند از:
۱. آسیب دیدن قطعات و شل شدن یراق آلات
یکی از فراگیرترین علت های سر و صدای کرکره برقی هنگام بالا و پایین رفتن، شل شدن یا صدمه دیدن قطعاتی همچون تیغه، صفحه پلیت، پایه و ریل است. اگر پیچ ها درست محکم نشده باشند یا پایه ها لق بزنند، تیغه ها هنگام حرکت در مسیر خود بازی کرده و صدای لرزش شدید تولید می کنند.
۲. تراز نبودن تیغه ها و نصب غیر اصولی
نصب غیرحرفه ای یکی از مهم ترین دلایل صدای زیاد کرکره برقی است. اگر در زمان خرید و نصب کرکره برقی، اجرای کار توسط افراد غیر متخصص انجام شده باشد، تیغه ها با زاویه نامناسب وارد ریل می شوند، شفت در جای درست قرار نمی گیرد یا فاصله لوله تا ریل استاندارد نخواهد بود. در این شرایط، هماهنگی ریل و کرکره به هم خورده و حرکت تیغه ها با صدای تلق تولوق همراه می شود.
۳. کج شدن ریل ها و درگیری تیغه با ریل
برخورد خودرو به ریل کناری یا وزش باد شدید می تواند باعث کج شدن ریل ها شود. در این حالت، تیغه ها هنگام حرکت به دیواره ریل آلومینیومی یا آهنی گیر می کنند، حرکت آنها بریده بریده و کند می شود و صدایی منقطع یا شبیه به کشیده شدن آهن به گوش می رسد. در موارد شدیدتر، دفرمه شدن ریل حتی می تواند اصلی ترین علت بالا نرفتن کرکره برقی و قفل شدن کامل تیغه ها در میانه مسیر باشد.
۴. وجود گرد و غبار و آلودگی در ریل و بین تیغه ها
کرکره های برقی در ورودی مغازه ها، پارکینگ ها و محیط های صنعتی دائما در معرض دود، رطوبت و گرد وغبار هستند. نفوذ خاک و غبار به درون قلاب تیغه ها، مسیر ریل و موتور، مانع از حرکت نرم تیغه ها شده و صداهایی شبیه خش‌خش، جیر جیر یا تق تق ایجاد می کند.
۵. خشک شدن قطعات و عدم روانکاری مناسب
وقتی قطعات فلزی متحرک کرکره برقی مانند بلبرینگ ها (اندکپ)، چرخ دنده ها و زنجیر موتور به درستی روغن کاری نشوند، اصطکاک شدید و ساییده شدن قطعات روی یکدیگر باعث ایجاد صدایی بلند و گوش خراش خواهد شد.
۶. کیفیت پایین متریال و استفاده از بیلت ضایعاتی در تیغه ها
تیغه های ارزان قیمت و غیراستاندارد معمولا از قراضه ها و ضایعات آلومینیوم ساخته می شوند. این تیغه ها ناخالصی دارند، فرم قالب گیری آنها نامناسب است، قلاب های اتصالشان لق می زند و هنگام رول شدن صدایی شبیه به قوطی حلبی یا شکستن استخوان تولید می کنند.
۷. خرابی کپس ها و لاستیک های انتهایی
خرابی کپس تیغه و نوار مویی ریل علت صدای کرکره برقی
در دو طرف هر تیغه، قطعه ای پلاستیکی به نام کَپس قرار دارد که وظیفه مهار تیغه و جلوگیری از برخورد فلز تیغه با فلز ریل را بر عهده دارد. اگر این قطعه بر اثر استهلاک بشکند یا بسوزد، لبه فلزی تیغه مستقیما به ریل کشیده شده و صدای سایش شدید آهن به آهن ایجاد می شود.
۸. اختلال و خرابی در کارکرد موتور کرکره برقی
انتخاب موتور ضعیف برای وزن سنگین کرکره، سایش چرخ دنده های گیربکس، خرد شدن بلبرینگ های داخلی، یا شل شدن زنجیر در موتورهای ساید، از نشانه های بارز خرابی موتور کرکره برقی است که خود را با صداهای ناهنجار (مانند صدای زوزه، ناله یا خرخر بلند) نشان می دهد.
۹. تنظیم نبودن حد بالا و پایین موتور (میکروسوئیچ / Limit)
اگر لیمیت سوئیچ یا حد توقف موتور به درستی تنظیم نشده باشد، کرکره بیش از حد بالا رفته و به رول و شفت فشار وارد می کند، یا هنگام پایین آمدن با شدت به زمین کوبیده می شود و موتور تحت فشار باقی می ماند.جهت تنظیم میکروسوئیچ به طور دقیق راهنمای پایین نیامدن کرکره برقی را مطالعه نمائید.
۱۰. کشش نامتعادل فنر و استهلاک کرکره های قدیمی
در کرکره های قدیمی یا مدل هایی که از موتورهای سنترال (مرکزی) استفاده می کنند، به مرور زمان حلقه ها کشیده می شوند یا کشش فنرهای کاسه ای از تعادل خارج می شود. این موضوع باعث می شود موتور تحت بار سنگینی کار کند و صدای زیادی از ریل ها و موتور شنیده شود.
جدول عیب یابی سریع صدای کرکره برقی
برای اینکه سریع تر متوجه شوید منشا صدای کرکره از کجاست و چه اقدامی باید انجام دهید، جدول عیب یابی زیر را بررسی کنید.
نوع صدایی که می شنوید
علت اصلی بروز صدا
راهکار فوری و اصولی
جیرجیر، قیژقیژ تیز یا کشیدن ناخن روی آهن
خشک شدن مویی های ریل، شکستن کپس های پلاستیکی یا گیر کردن تیغه در ریل
تمیز کردن ریل با دستمال خشک، تعویض کپس و استفاده از اسپری سیلیکون خشک
خرخر، غرش سنگین یا صدایی شبیه زوزه و ناله
آسیب دیدن گیربکس، خرد شدن بلبرینگ های موتور یا ضعیف بودن موتور نسبت به وزن کرکره
توقف کار با کرکره و بررسی فوری توسط تکنسین جهت تعمیر گیربکس یا تعویض بلبرینگ
تق تق منظم یا تلق تولوق هنگام حرکت
شل شدن زنجیر موتور، تراز نبودن تیغه ها، شل بودن ریل یا تاب برداشتن شفت
سفت کردن مهره های زنجیر و ریل و تراز کردن مجدد شفت و تیغه ها
کوبش شدید تیغه در انتهای مسیر
تنظیم نبودن میکروسوئیچ یا حد توقف بالا و پایین موتور
تنظیم پیچ های لیمیت (Limit Switch) چپ و راست موتور برای توقف نرم
قرچ قروچ یا صدای شکستن استخوان هنگام جمع شدن
استفاده از تیغه های بازیافتی بی کیفیت یا نفوذ شدید گردوغبار بین قلاب ها
شستشوی تیغه ها و در صورت عدم رفع، تعویض با تیغه آلومینیوم فابریک استاندارد بیلت ۶۰۶۳
روش های صداگیری کرکره برقی (۶ تکنیک قطعی کاهش صدا)
صداگیری کرکره برقی یکی از راه های کارآمد برای حذف صداهای ناهنجار است که در مکان های مسکونی و اداری اهمیت دوچندانی دارد. برای صداگیری اصولی می توان از تکنیک های زیر بهره برد:
نصب نوار مویی و کپس های سالم: بررسی و جایگزینی کپس های پلاستیکی سر تیغه ها و نوار مویی داخل ریل، مانع از برخورد مستقیم فلز با فلز و حذف صدای لرزش در باد می شود.
افزایش قطر شفت و رول کرکره: زیاد کردن قطر لوله (شفت) کرکره (مثلا ارتقا از شفت ۸ به شفت ۱۱) باعث می شود تیغه ها هنگام رول شدن زاویه چرخش ملایم تری داشته باشند و اصطکاک میان قلاب های آنها به حداقل برسد.
استفاده از غضروف آلومینیومی بین تیغه ها: در کرکره های برقی میکس، اضافه کردن غضروف های آلومینیومی ۲ یا ۳ سانتی متری (یا غضروف های پلی کربنات) بین تیغه های ۸ سانتی متری، به چرخش راحت تر، حرکت نرم تر و کاهش چشمگیر سر و صدا کمک می کند.
استفاده از عایق های صوتی و کاور موتور: نصب مواد عایق صوتی مانند فوم های الاستومری یا پلاستیک های ضربه گیر در زیر پایه های پلیت و استفاده از کاور و باکس موتور، صدای خروجی را تا حد زیادی مهار می کند.
تنظیم بادخور (فاصله استاندارد بین ریل و تیغه): تنظیم دقیق فاصله تیغه ها در داخل ریل توسط تکنسین (معمولا ۱ تا ۱.۵ سانتیmمتر خلاصی مجاز)، از گیر کردن و سایش کناره های تیغه جلوگیری می کند.
انتخاب تیغه های استاندارد و فوم دار: تیغه های آلومینیومی تولید شده با بیلت فابریک ۶۰۶۳، تیغه های فولادی گالوانیزه فوم دار (تزریق فوم پلی اورتان) و تیغه های شفاف پلی کربنات (مفصل دار با لاستیک ضربه گیر) کم صدا ترین گزینه ها در بازار هستند.
روغن مخصوص کرکره برقی؛ چرا نباید داخل ریل گریس بزنیم؟
استفاده از گریس در ریل باعث جذب خاک و سوختن موتور می شود؛ برای روانکاری ریل فقط از اسپری سیلیکون خشک استفاده کنید.
یکی از بزرگ ترین اشتباهاتی که کاربران به محض شنیدن صدای جیرجیر انجام می دهند، ریختن روغن سوخته، روغن مایع معمولی یا گریس در داخل ریل های کناری است.
خطرات استفاده از گریس و روغن های سنگین در ریل
ریختن روغن مایع یا گریس داخل ریل آلومینیومی وضعیت را ده برابر بدتر می کند! روغن مانند چسب عمل کرده و خاک، دوده و براده های محیط را به خود جذب می کند. ظرف چند هفته، این مخلوط به یک گل و لای و لجن سفت و سمباده مانند تبدیل می شود که مسیر ریل را مسدود کرده، نوار مویی را از بین می برد، تیغه ها را می خراشد و فشار مضاعفی به موتور وارد می کند که می تواند منجر به سوختن موتور شود.
بهترین روانکار و روغن مخصوص کرکره برقی چیست؟
۱. برای داخل ریل‌ها و قلاب تیغه ها: ابتدا ریل را با یک دستمال خشک کاملا تمیز کنید و فقط از اسپری سیلیکون خشک (روان کننده خشک / Dry Lube یا اسپری داشبورد) استفاده نمایید. این اسپری ها یک لایه لغزنده نامرئی ایجاد می کنند، خاصیت ضد گرد و غبار دارند و سطح را چرب و چسبنده نگه نمی دارند.
۲. برای زنجیر موتور ساید، چرخ دنده ها و بلبرینگ ها: گریس نسوز و روغن های مخصوص گیربکس یا مقدار کمی روغن موتور (SAE 40) در روغن دان، فقط برای روانکاری اندکپ بلبرینگ ها، چرخ دنده های فلزی و زنجیر موتور ساید مناسب هستند و هرگز نباید روی برد، سیم کشی، لنت ترمز موتور یا داخل ریل ریخته شوند.
مراحل ۴ گانه سرویس دوره‌ای کرکره برقی برای جلوگیری از بروز صداهای ناهنجار و خرابی موتور.
آموزش سرویس کرکره برقی (گام به گام برای پیشگیری و رفع صدا)
بهترین راه برای جلوگیری از خرابی های پرهزینه و صدای زیاد، سرویس دوره ای کرکره برقی (حداقل هر ۶ ماه یک بار برای کرکره های پرتردد پارکینگی و مغازه‌ای) است.
ابتدا کرکره را پایین بیاورید و گرد و غبار سطحی تیغه ها و داخل ریل را با فرچه و دستمال پاک کنید.
برای شستشوی تیغه ها و اتصالات آنها می توانید از اسفنج، آب و شوینده ملایم (مانند مایع ظرفشویی) استفاده کنید.
نکته بسیار مهم: هرگز آب (مخصوصا کارواش پرفشار) را به صورت مستقیم رو به موتور، برد کنترل، چشمی ها و قطعات برقی نگیرید، زیرا نفوذ رطوبت به موتور باعث سوختن و خرابی جدی آن می شود.
پس از شستشو، مسیر حرکت را خشک کنید و اجازه دهید کرکره در فضای آزاد به صورت کامل خشک شود تا رطوبت باقی مانده باعث زنگ زدگی یا جذب مجدد خاک نشود.
گام دوم: آچارکشی و بررسی اتصالات مکانیکی
پیچ و مهره های صفحه پلیت، پایه های نگه دارنده شفت (بلبرینگ سر شفت) و پیچ های اتصال ریل به دیوار یا قوطی آهنی را بررسی و محکم کنید تا لرزش ریل برطرف شود.
از نبود زنگ زدگی یا شکستگی در قلاب تیغه ها و کپس های انتهایی اطمینان حاصل کنید و کپس های شکسته را تعویض نمایید.
گام سوم: روانکاری هدفمند قطعات متحرک
پس از تمیز کاری کامل و خشک شدن سطح، داخل ریل و محل اتصال قلاب تیغه‌ها را با اسپری سیلیکون خشک روانکاری کنید.
بلبرینگ های شفت، چرخ دنده‌ها و زنجیر موتور ساید را به میزان کنترل شده روغن کاری یا گریس کاری نمایید.
گام چهارم: بررسی تراز شفت و تنظیمات موتور
یکنواختی باز و بسته شدن تیغه ها و حد توقف بالا و پایین موتور (Limit Switch) را کنترل کنید تا کرکره به زمین کوبیده نشود.
در صورتی که صدا از داخل محفظه موتور یا گیربکس شنیده می شود، به دلیل حساسیت قطعات برقی و تنظیمات لیمیت، از باز کردن خودسرانه موتور خودداری کرده و برایتعمیر کرکره برقی به صورت اصولی، کار را به تکنسین های مجرب مکث دُر بسپارید.
موتور کرکره برقی بی صدا؛ کدام موتور سر و صدای کمتری دارد؟
یکی از موثرترین راهکارها برای تجربه حرکتی آرام و بدون لرزش (به ویژه در ساختمان های مسکونی)، استفاده از موتور کرکره برقی بی صدا و متناسب با وزن درب است. این موتورها با سیستم های کاهش صدا و لرزش طراحی شده اند تا کمترین نویز صوتی را ایجاد کنند.
موتورهای ساید به دلیل نصب روی شفت ۱۱ سانتی‌متری و گیربکس قدرتمندتر، حرکت بسیار نرم‌تر و بی‌صداتری نسبت به موتورهای توبلار دارند.
مقایسه صدای موتور ساید و موتور توبلار
عموما استفاده از موتور ساید (Side Motor) در مقایسه با موتورهای توبلار ، سر و صدای کمتری در کرکره برقی ایجاد می‌کند که دو دلیل فنی اصلی دارد:
قطر شفت بزرگ تر در موتور ساید: موتورهای ساید معمولا روی شفت با قطر ۱۱ سانتی متر (لوله نمره ۱۱) نصب می شوند، در حالی که شفت موتور توبلار کوچک تر (معمولا ۶ یا ۸ سانتی متر) است. قطر بزرگ تر شفت باعث می شود تیغه های کرکره (مخصوصا تیغه های ۸۰ و ۱۰۰ میلی متری) بسیار نرم تر و با اصطکاک کمتری روی لوله رول شوند.
قدرت و گیربکس بهینه تر برای اوزان بالا: در صورتی که وزن کرکره بالا یا تردد زیاد باشد، موتور توبلار تحت فشار قرار گرفته و صدای وزوز و ناله تولید می کند، در حالی که موتور ساید بدون افت سرعت و فشار اضافی، تیغه ها را جا به جا می کند. بنابراین اگر محدودیت فضایی ندارید، انتخاب موتور ساید استاندارد گزینه ای ایده آل برای داشتن کرکره ای سایلنت است.
نقش تکنولوژی موتور (AC در برابر DC) و برند در کاهش صدا
علاوه بر تفاوت ساید و توبلار، نوع جریان برق موتور نیز در میزان صدای آن تعیین کننده است. موتورهای کرکره برقی که با سیستم ۲۴ ولت (DC) کار می کنند (معمولا دارای سیستم برق اضطراری UPS هستند)، به دلیل استارت و توقف نرم تر، نسبت به موتورهای ۲۲۰ ولت (AC) صدای به مراتب کمتری تولید می کنند. در بازار ایران، استفاده از موتورهای ساید گیربکس دار استاندارد با سیم پیچ تمام مس (مانند مدل های اورجینال اسمارت، بارزانته یا موتورهای طرح قدیم با چرخ دنده های برنجی دقیق) در کنار شفت ۱۱ سانتی متری، نزدیک ترین تجربه به یک موتور کرکره برقی بی صدا (سایلنت) را فراهم می کند.
پرسش های متداول
سوالات متداول درباره علت صدای کرکره برقی
چرا کرکره برقی هنگام بالا رفتن صدای جیغ می دهد؟
علت اصلی صدای جیغ هنگام بالا رفتن، اصطکاک شدید میان تیغه ها و ریل های جانبی، خشک شدن مویی های ریل، شکستن کپس های پلاستیکی یا خشکی بلبرینگ های شفت است. با تمیز کردن داخل ریل و استفاده از اسپری سیلیکون خشک این مشکل معمولا برطرف می شود.
چرا کرکره برقی هنگام پایین آمدن تق تق می کند؟
صدای تق تق هنگام پایین آمدن معمولا به دلیل شل بودن ریل و اتصالات، برخورد تیغه ها با یکدیگر، خرابی کپس ها، شل شدن زنجیر موتور ساید یا تراز نبودن شفت ایجاد می شود.
آیا صدای زیاد موتور کرکره برقی به معنای سوختن آن است؟
خیر، لزوما به معنای سوختن کامل نیست. صدای زیاد موتور اغلب به دلیل فشار اضافی به گیربکس ناشی از سنگینی تیغه ها، خرد شدن بلبرینگ های داخلی موتور یا خشک شدن قطعات متحرک آن است که با سرویس به موقع قابل حل است؛ اما اگر همراه با داغ شدن شدید، بوی سوختگی یا عدم حرکت باشد باید سریعا توسط تعمیرکار بررسی شود.
بهترین تیغه برای داشتن یک کرکره برقی کاملا بی صدا کدام است؟
تیغه های آلومینیومی تولید شده با بیلت فابریک ۶۰۶۳، تیغه های آلومینیومی غضروف دار میکس، تیغه های فولادی فوم دار گالوانیزه و تیغه های پلی کربنات مفصل دار به دلیل قالب گیری استاندارد و داشتن لاستیک یا فوم ضربه گیر، از گزینه های کم صداتر محسوب می شوند.
بهترین روغن مخصوص کرکره برقی چیست و آیا می توان از روغن موتور استفاده کرد؟
بهترین روانکار برای داخل ریل و تیغه ها، اسپری سیلیکون خشک یا اسپری داشبورد است زیرا گردوغبار را کمتر جذب می کند. استفاده از روغن موتور یا گریس داخل ریل توصیه نمی شود و تنها در بخش هایی مانند زنجیر موتور ساید یا بلبرینگ های شفت، آن هم متناسب با ساختار سیستم، باید از روانکار مناسب استفاده شود.
هزینه صداگیری و سرویس کرکره برقی چقدر است؟
هزینه صداگیری بسته به علت بروز صدا متفاوت است. اگر مشکل با آچارکشی، رگلاژ لیمیت سوئیچ، تعویض کپس و تمیز کردن ریل حل شود، هزینه بیشتر مربوط به سرویس و تنظیم خواهد بود. اما در صورت نیاز به تعویض شفت، اضافه کردن غضروف آلومینیومی یا تعمیر بلبرینگ های گیربکس موتور، هزینه قطعات و تعمیرات نیز محاسبه می شود.
جمع بندی نهایی
جمع بندی و خدمات تخصصی مکث در
همان طور که بررسی کردیم، علت صدای زیاد کرکره برقی می تواند ناشی از عوامل ساده ای مانند گردوغبار و خشکی قطعات تا مشکلات فنی جدی تر مانند کج شدن ریل، کیفیت پایین تیغه ها و خرابی موتور کرکره برقی باشد. با انجام به موقع آموزش سرویس کرکره برقی و استفاده از روغن مخصوص کرکره برقی مانند اسپری سیلیکون خشک برای ریل، می توانید تا حد زیادی از بروز این صداها پیشگیری کنید.
اما اگر صدا از داخل موتور شنیده می شود، کرکره در میانه مسیر گیر می کند یا نیاز به صداگیری کرکره برقی به صورت تخصصی، تراز مجدد شفت و تعویض با موتور کرکره برقی بی صدا دارید، دستکاری غیر اصولی می تواند هزینه های شما را بیشتر کند. کارشناسان و تکنسین های مجرب شرکت مکث در آماده ارائه مشاوره خرید و نصب کرکره برقی، عیب یابی، سرویس دوره ای، صداگیری و تعمیر کرکره برقی هستند.
برای دریافت مشاوره و بررسی تخصصی سیستم، با تیم مکث در در ارتباط باشید.
